เรามักคุ้นเคยกับคำว่า “วัยทอง” ในผู้หญิง แต่เชื่อหรือไม่ว่า ผู้ชายเองก็มีวัยทองเช่นกัน เพียงแต่อาการอาจไม่ชัดเจนหรือรุนแรงเท่าผู้หญิง ทำให้คุณพ่อหลายคนมองข้ามสัญญาณเตือนเหล่านี้ไป คิดว่าเป็นเพียงความเครียดจากการทำงานหรือความชราตามปกติ

ภาวะนี้ทางการแพทย์เรียกว่า Andropause หรือภาวะพร่องฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone Deficiency Syndrome) ซึ่งไม่ได้ส่งผลแค่เรื่องสมรรถภาพทางเพศอย่างที่หลายคนเข้าใจผิด แต่ยังกระทบต่อสุขภาพโดยรวม อารมณ์ และความเสี่ยงต่อโรคร้ายในระยะยาว บทความนี้จะพาคุณไปสำรวจสัญญาณเงียบที่คุณพ่อ ต้องสังเกต ก่อนที่ฮอร์โมนจะร่วงจนกู้ไม่กลับ

เทสโทสเทอโรน มากกว่าแค่เรื่องเพศ

ฮอร์โมนเทสโทสเทอโรน (Testosterone) เปรียบเสมือน “ถังน้ำมัน” ของผู้ชาย มีหน้าที่ควบคุมมวลกล้ามเนื้อ ความหนาแน่นของกระดูก การเผาผลาญไขมัน การสร้างเม็ดเลือดแดง รวมถึงอารมณ์และความจำ โดยธรรมชาติ ระดับฮอร์โมนนี้จะเริ่มลดลงตั้งแต่อายุ 30 ปี ในอัตราเฉลี่ย 1% ต่อปี แต่ด้วยไลฟ์สไตล์ปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความเครียด การพักผ่อนน้อย และขาดการออกกำลังกาย อาจเร่งให้ฮอร์โมนลดฮวบเร็วกว่ากำหนดจนเกิดอาการผิดปกติได้

5 สัญญาณ “ฮอร์โมนร่วง” ที่คุณพ่อมักเข้าใจผิด

หากคุณพ่อที่บ้านเริ่มมีอาการเหล่านี้ อย่าเพิ่งด่วนสรุปว่าเป็นเพราะ “แก่แล้ว” หรือ “ขี้เกียจ” เพราะนี่อาจเป็นเสียงร้องเตือนจากร่างกาย

1. ลงพุงง่าย ทั้งที่กินเท่าเดิม (The Dad Bod)

เมื่อเทสโทสเทอโรนต่ำลง ระบบเผาผลาญจะทำงานแย่ลง ร่างกายจะสะสมไขมันได้ง่ายขึ้นโดยเฉพาะบริเวณหน้าท้อง (Visceral Fat) ในขณะเดียวกัน มวลกล้ามเนื้อก็จะลีบเล็กลง แขนขาดูเล็กแต่พุงป่อง ซึ่งเสี่ยงต่อโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงตามมา

2. อ่อนเพลียเรื้อรัง พลังงานหดหาย

จากที่เคยกระฉับกระเฉง กลับกลายเป็นคนเฉื่อยชา ตื่นมาแล้วไม่สดชื่น อยากงีบหลับช่วงบ่าย หรือรู้สึกหมดแรงทันทีหลังเลิกงาน อาการนี้มักถูกมองข้ามว่าเป็นความเหนื่อยล้าจากการทำงานหนัก แต่จริงๆ แล้วอาจเกิดจากระดับฮอร์โมนที่ไม่เพียงพอต่อการกระตุ้นร่างกาย

3. อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย (Grumpy Dad Syndrome)

ภาวะชายวัยทองส่งผลต่อจิตใจโดยตรง คุณพ่ออาจกลายเป็นคนขี้น้อยใจ ซึมเศร้า หรือหงุดหงิดฉุนเฉียวง่ายโดยไม่มีสาเหตุ อาการนี้คล้ายกับผู้หญิงวัยทอง ซึ่งคนรอบข้างมักไม่เข้าใจและคิดว่าเป็น “นิสัยเสีย” ที่เพิ่งเกิดตอนแก่

4. สมาธิสั้น ขี้ลืม (Brain Fog)

เทสโทสเทอโรนมีผลต่อระบบประสาทและความจำ หากระดับฮอร์โมนต่ำลง อาจส่งผลให้สมาธิจดจ่อกับงานลดลง ตัดสินใจช้า หรือลืมเรื่องง่ายๆ ในชีวิตประจำวัน

5. สมรรถภาพทางเพศลดลง

เป็นสัญญาณที่ชัดเจนที่สุดแต่ผู้ชายมักอายที่จะพูดถึง ไม่ว่าจะเป็นความต้องการทางเพศที่ลดลง หรือปัญหาอวัยวะเพศไม่แข็งตัว ซึ่งมักเกิดขึ้นควบคู่กับอาการทางร่างกายอื่นๆ

กู้คืนความเป็นหนุ่ม วิธีดูแลตัวเองเมื่อฮอร์โมนเริ่มแกว่ง

ข่าวดีคือ ภาวะฮอร์โมนต่ำในผู้ชาย สามารถฟื้นฟูและจัดการได้ โดยเริ่มจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

  • นอนหลับให้มีคุณภาพ : ฮอร์โมนเพศชายถูกสร้างมากที่สุดในช่วงหลับลึก (REM Sleep) การนอนน้อยกว่า 6 ชั่วโมงต่อวันอาจทำให้ระดับฮอร์โมนลดลงถึง 15%
  • เวทเทรนนิ่ง (Weight Training) : การออกกำลังกายที่ใช้แรงต้านช่วยกระตุ้นการสร้างเทสโทสเทอโรนได้ดีที่สุด ควรทำอย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 วัน
  • ลดพุง ลดแป้งและ น้ำตาล : น้ำตาลและอินซูลินที่สูงเกินไปเป็นศัตรูตัวฉกาจของฮอร์โมนเพศชาย
  • เติมแร่ธาตุสังกะสี (Zinc) : พบมากในหอยนางรม เนื้อแดง และถั่วต่างๆ ช่วยในกระบวนการผลิตฮอร์โมน

อาการฮอร์โมนตกในผู้ชายไม่ใช่เรื่องน่าอาย และไม่ใช่เรื่องไกลตัว การสังเกตสัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่นๆ และเข้ารับการตรวจวัดระดับฮอร์โมน (Blood Test) กับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ จะช่วยให้คุณพ่อกลับมาฟิต แข็งแรง และมีความสุขกับครอบครัวได้ยาวนานขึ้น อย่าปล่อยให้คำว่า “แก่” มาจำกัดคุณภาพชีวิต พาคุณพ่อไปตรวจเช็กสุขภาพประจำปีและเช็กระดับฮอร์โมนกันเถอะครับ

แหล่งอ้างอิง (References)

  • Mayo Clinic. (2023). Male menopause: Myth or reality?. [Online] Available at: mayoclinic.org
  • Harvard Health Publishing. (2020). Testosterone — What It Does And Doesn’t Do. Harvard Medical School.
  • คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล. (2560). ภาวะพร่องฮอร์โมนเพศชายในชายสูงอายุ (PADAM). [Online] Available at: si.mahidol.ac.th
  • Araujo, A. B., et al. (2011). Clinical review: Endogenous testosterone and mortality in men: a systematic review and meta-analysis. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.